آیا نقد سکولار است؟

233
زمان مطالعه: ۲ دقیقه

یک حمله تروریستی هول‌انگیز با انگیزه‌های مذهبی صورت می‌گیرد و بعد موجی از بحث‌های ناپایان دربارهٔ «دموکراسی» و «آزادی بیان» یا «توهین به مقدسات» و «حد و مرزهای آزادی» به راه می‌افتد. این روال چند سال اخیر بوده است و ظاهراً هیچ‌کدام از دو سر طیف نتوانستند دیگری را قانع کنند. در بیشتر مواقع حتی گفت‌و‌گویی هم شکل نمی‌گیرد که امیدی به اقناع باشد؛ هر دسته صرفاً در جمع یاران موافقشان حرف‌ می‌زنند و تشویق می‌شوند و بعد از مدتی این شعله هم خاموشی می‌گیرد اما دوباره و با یک حمله تروریستی دیگر اوج می‌گیرد. در این میان، پرسش از چیستی نقد یعنی شکافتن موضوعی که مرتباً به «خبر فوری» تقلیل پیدا می‌کند و پس از مدتی فراموش می‌شود. کتاب «آیا نقد سکولار است؟» رو به چنین افقی دارد و این پرسش اصلی را پیش می‌کشد که آیا به راستی نقد از هر نوع مرجعیت غیرعینی به دور است؟

 

وندی براون در مقدمهٔ کتابْ پیشینه مختصری از بحث‌های متعدد حول محور چیستی نقد را فراهم می‌کند و توضیحی هم دربارهٔ مقالات گردآمده در این کتاب می‌دهد. دو مقالهٔ ابتدایی، از سوی دو انسان‌شناس مطرح جهان اسلام یعنی طلال اسد و صبا محمود نوشته شده است. آن‌ها تحلیل خود از نقد را با بررسی اعتراضات به انتشار کاریکاتور پیامبر اسلام در روزنامه‌ای دانمارکی (۲۰۰۵) شروع می‌کنند.

طلال اسد در مقالهٔ «آزادی بیان، توهین به مقدسات، و انتقاد سکولار» سوالات مهمی را مطرح می‌کند که می‌تواند درک ما از همبستگی مفاهیم «نقد» و «سکولاریسم» و «آزادی» را دگرگون کند. او با مثال آوردن از ممنوعیت پورنوگرافی کودکان در جوامع غربی که ریشه در اخلاق دارد، می‌پرسد:

 

گفته می‌شود اتهام «توهین به مقدسات» یک محدودیت کهنهٔ مذهبی و آزادی بیان از اصول کلیدی آزادی مدرن است…چه شباهتی میان مفهوم توهین به مقدسات و آن ممنوعیت‌هایی وجود دارد که قوانین سکولار وضع کرده‌اند؟..اگر کفرگویی به معنای تخطی از یک حریم باشد، آیا انتقاد سکولار نشانهٔ آزادی است؟ (ص: ۳۸ و ۳۹)

 

صبا محمود نیز در مقاله‌ای با عنوان «عقل دینی و وجدان سکولار: شکافی وصل‌ناپذیر؟» از نوعی ناتوانی غربی‌ها در درک حساسیت‌های مسلمانان یاد می‌کند. او با بررسی موردی اعتراضات به انتشار کاریکاتور پیامبر اسلام سعی می‌کند تا جعلی بودن دوگانه «افراطی‌گری دینی» و «آزادی مذهبی» را رسوا کند.

پس از این دو مقاله، جوابیه جودیت باتلر، انسان‌شناس و فمینیست مطرح غربی، مقابل خوانندگان قرار می‌گیرد. باتلر در یادداشتی با عنوان «حساسیت نقد» به استدلال‌های اسد و محمود پاسخ داده است و همصدا با آن‌ها این سوال را پیش می‌کشد که «آیا راه‌حل‌های قانونی بهترین شیوه برای برخورد با مسئله‌اند؟» پاسخ باتلر، خود با دو جوابیهٔ مجزا از این دو متفکر مواجه شد که در کتاب جمع‌آوری شده است.

آیا نقد سکولار است؟ شامل ۵ مقاله است که با ترجمهٔ آلما بهمن‌پور از سوی نشر نی منتشر شده است.

 

 

مجلهٔ اینترنتی ۳۰بوک

شاید برایتان جالب باشد

نظر شما چیست؟

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

1 × سه =