آیا هزینه نهایی صفر به نابودی سرمایه‌داری می‌کشد؟

253
زمان مطالعه: ۲ دقیقه

«سود» واژهٔ مقدس نظام سرمایه‌داری است. یعنی کسی حق ندارد چیزی بگوید یا ایده‌ای را مطرح کند که در مسیر کسب سود اخلالی ایجاد شود. سوددهی همان حوضچه‌ای است که کسب‌وکارها در آن غسل داده می‌شوند و پاک و مطهر بیرون می‌آیند و پس از آن تا سال‌ها به حیات خودشان ادامه می‌دهند. حالا یک اقتصاددان آمریکایی مدعی شده است که به‌زودی دیگر در بر همان پاشنه نمی‌چرخد و شرایط سنتی سوددهی و مالکیت تغییر می‌کند. نویسنده از این تغییر و تحولات حتمی به عنوان «افول سرمایه‌داری» یاد می‌کند اما آن‌چه او می‌گوید در واقع ظهور شکل جدیدی از سرمایه‌داری است.

چطور ممکن است هزینه نهایی صفر شود؟

در شرایط فعلی هر چیزی سریعاً به «کالا» تبدیل می‌شود و عیار سنجش موفقیت هر کسب‌و‌کاری هم تعداد کالاهای به فروش رفته آن است. طبیعی است که با چنین معیاری، استفادهٔ اشتراکی از این کالاهای فزاینده دشمن شماره یک سرمایه‌داری و کسب‌وکارهایش به حساب بیاید. به همین دلیل هم تبلیغات تلاش می‌کنند تا به مصرف‌کنندگان بقبولانند که باید مرتباً وسایل نو بخرند و دنبال اشتراک یا تعویض یا استفاده مجدد از چیزها نباشند. اما کتاب «هزینه نهایی صفر» مدعی است که این وضعیت در آینده‌ای نه چندان دور تغییر می‌کند و روند تغییرات از همین الان شروع شده است. به عبارت دیگر، در آینده به اشتراک گذاشتن یا آن‌چنان که کتاب می‌گوید «همدارهای مشارکتی» دیگر دشمن سرمایه نیست بلکه دوست شماره یک آن خواهد بود، چون دیگر پارادایم سرمایه‌داری تغییر می‌کند و «از سرمایه‌داری مبتنی بر بازار به همدارهای مشارکتی» می‌رسد.

برای اینکه شمه‌ای از این تغییر پارادایمی را حس کنید، کافی است به خاطر بیاورید که در حال حاضر خیلی از هنرمندان آثارشان را به صورت رایگان در فضای اینترنت به اشتراک می‌گذارند یا غول‌های خبری بعضی از مقالاتشان را بدون دریافت حق عضویت در اختیار خوانندگان قرار می‌دهند. این اتفاق که ظاهراً دشمن سودآوری است کمی تناقض‌آمیز به نظر می‌آید اما دقیقاً به همین دلیل باید این کتاب را خواند و با استدلال‌هایش کلنجار رفت. آن چنان که نویسنده می‌گوید دلیل اصلی تغییرات این است که با ظهور فناوری‌های جدید مخصوصاً اینترنت اشیا هزینه تولید بسیاری از کالاها به صفر نزدیک شده است:

پیدایش زیرساخت اینترنت اشیای انقلاب صنعتی سوم، که دارای معماری باز و بخش‌هاب توزیع شده است، نهادهای اجتماعی فعال در همدارهای مشارکتی را قادر می‌سازد تا از طریق تولید مشارکتی با هزینه نهایی نزدیک به صفر در شبکه‎های قاره‌ای و جهانی توسعه‌یافته به صورت افقی، انحصار شرکت‌های بزرگ فعال در بازارهای سرمایه‌داری را که به صورت عمودی ادغام شده‌اند در هم بشکنند (ص: ۴۹)

 

کتاب از پنج بخش اصلی تشکیل شده است. از مقدمه که بگذریم وارد بخش «تاریخ ناگفتهٔ سرمایه‌داری» می‌شویم. این بخش از آغاز تا تکوین سرمایه‌داری را بررسی می‌کند و بعد خوانندگان را به بخش‌های «جامعه‌ای با هزینه نهایی نزدیک به صفر» و «طلوع همدارهای مشارکتی» و «سرمایه اجتماعی و اقتصاد اشتراکی» و «اقتصاد فراوانی» می‌رساند.

این کتاب علاوه بر تغییرات اقتصادی به تحولات اجتماعی هم‌پای آن هم توجه می‌کند. بنابراین، همهٔ آنانی که به دنبال فهم جامعه و اقتصاد هستند یا فقط می‌خواهند گیلم خودشان را از آب‌های متلاطم‌ اقتصادی و اجتماعی بیرون بکشند باید این کتاب را بخوانند.

هزینه نهایی صفر با عنوان فرعی «طلوع اینترنت اشیا و همدارهای مشارکتی، افول سرمایه‌داری» از سوی نشر آموخته منتشر شده است.

 

مجلهٔ اینترنتی ۳۰بوک

شاید برایتان جالب باشد

نظر شما چیست؟

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.