بیایید ترجمه کنیم؛ کتابِ‌کار مترجمان

533
زمان مطالعه: ۲ دقیقه

هر قدر که دربارهٔ نوشتن بخوانیم و بایدها و نبایدهای ترجمهٔ خوب را از بَر کنیم، باز هم گیر و گرفتاری‌هایی هست که فقط موقعِ کار کردنْ خودش را نشان می‌دهد. فقط به وقتِ عرق ریختن بر سر ترجمه معلوم می‌شود، چه بر سر خوانده‌هایمان آمده است؛ شبیه موتور ماشینی که ایراداتش فقط موقع گاز دادن معلوم می‌شود، مشکلات مترجمان تازه‌کار هم هنگام ترجمه کردن مشخص می‌شود. برای همین است که مترجمان جوان یا آنانی که سودای مترجم شدن دارند، جلوی کارگاه‌های ترجمه صف می‌کشند. مخصوصاً که ادارهٔ آن کارگاه در دستان توانای علی صلح‌جو باشد. علی صلح‌جو مترجم و ویراستاری است که بسیاری از آموخته‌های نظریمان را از او و نوشته‌های متعددش داریم. با این حال، خود او هم معتقد است که «مسائل نظری ترجمه را فقط در عمل می‌توان به بهترین شکل توضیح داد.»

علی صلح‌جو در همین ایام کرونا که پرچمِ کلاس‌ها و کارگاه‌ها به حالتِ نیمه‌برافراشته درآمده است، کتاب «بیایید ترجمه کنید» را به دست مترجمان جوان رسانده است. این کتاب شامل «۲۲ متن نسبتاً ساده» و عمومی در موضوعات مختلف است که هدف اصلی آن نه افزودن بر دانش زبانی خوانندگان کتاب بلکه توضیح مسائل نظری ترجمه و عمق دادن به آن است.

«بیایید ترجمه کنیم» کتابی نیست که بتوان آن را در راه یا وقت خوابْ خواند. برای خواندنش باید کاغذ و قلم به‌دست گرفت و حواس‌جمع بود چون در واقع کتابِ کار است؛ یعنی خوانندگان ابتدا چشمشان به متنی انگلیسی روشن می‌شود و باید آن را بنا بر توان و سلیقه‌شان ترجمه کنند و بعد به سراغ ترجمهٔ علی صلح‌جو بروند. ترجمهٔ صلح‌جو با توضیحاتی روشنگر ارائه شده است و درباره چرایی گزینش واژگان توضیح می‌دهد. این کتاب تنها به مقابلهٔ متن انگلیسی و ترجمهٔ فارسی آن بسنده نکرده است و انگار نویسندهٔ کتاب هنگام نگارش خودش را مشغول گفت‌و‌گو با شرکت‌کنندگان کارگاه ترجمه می‌دیده است. این رویکرد گفت‌وگویی باعث شده است تا بسیاری از نکاتی که به ذهن خوانندگان کتاب می‌رسد، بی‌پاسخ نماند:

ممکن است برخی ایراد بگیرند که معنای more than در ترجمه نیامده است. ایراد درستی نیست چون که این معنا در واژه «فقط» موجود است. یکی از اشکالات برخی ترجمه‌ها همین‌گونه لفظ‌گرایی افراطی است (ص: ۳۹).
جدیدترین کتاب علی صلح‌جو هم می‌تواند دردهای مترجمان تازه‌کار را دوا کند و هم با استدلال‌هایش مترجمان کارکشته‌تر را به چالش بکشاند. «بیایید ترجمه کنیم» در ۱۴۸ صفحه از سوی نشر مرکز منشر شده است.

 

اگر به مطالعات ترجمه علاقه‌مند هستید، این مطلب را از دست ندهید.
شاید برایتان جالب باشد

نظر شما چیست؟

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.