/**/

خاورمیانه روی پرده نقره ای

درباره کتاب بازنمایی خاورمیانه‌ی نوین: از دیدگاه سینمای هالیوود و جهان عرب

174
زمان مطالعه: ۲ دقیقه

خاورمیانه اگر نبود دنیا جای کسل کننده‌ای می‌شد. به خاطر این منطقه و تاریخ پر ماجرا و سیاست فعلی پیچیده‌اش، هر صنعتی می‌تواند گلی بچیند و بار خودش را با الهام از آن ببند. به جز صنعت سینما که به جای الهام گرفتن در حال القا کردن تصاویری از این منطقه است که ممکن است میلیون‌ها کیلومتر از آن دورتر باشد.

قدم بزرگ لینا خطیب در کتاب «بازنمایی خاورمیانه‌ی نوین: از دیدگاه سینمای هالیوود و جهان عرب» این است که تنها فیلم‌های تولید شده در سینمای هالیوود را برای بازنمایی این منطقه مورد بررسی قرار نمی‌دهد. او سینمای کشورهای عربی را در نحوه تولید تصویری از خودشان در مقابل هالیوود را نیز مد نظر قرار داده‌است.

در این کتاب ۷۰ فیلم سینمایی هالیوودی و عربی از سال ۱۹۸۰ تا ۲۰۰۵ که «توجه خاص به موضوعات برجسته زمان خود» داشتند مورد تحلیل و بررسی قرار گرفتند. اگرچه چنین متر و معیاری برای انتخاب و تحلیل فیلم‌ها کمی مبهم است اما می‌تواند به صورت ضمنی نشان دهد که دهه ۱۹۸۰ نقطه عطفی در پیشرفت سینمای کشورهای عربی است.

در پیش درآمد کتاب که عنوانش «شرق شناسی و خاورمیانه سینمایی» است نویسنده با اتکا بر نظریه‌ها و استدلال‌های پسا استعماری همچون ادوراد سعید نتیجه می‌گیرد که فیلم‌های تولید شده در هالیوود بیشتر از آنکه درباره خاورمیانه باشد، درباره اهمیت حضور غربی‌ها در این منطقه است.

همان داستان همیشگی سربازها و مامورهای فهمیده و آگاهی که آدم خوب‌های فیلم هستند و عرب‌هایی که از تروریست‌ها و شیخ‌های فاسد حمایت می‌کنند. اما این محتوای فیلم‌های ساخته شده در کشورهای عربی نیست. فیلم‌هایی که خود این کشورها تولید می‌کنند با سیاست‌های روز درگیری دارند و الزاما درباره حضور «آمریکایی‌های مهربان» در منطقه نیست.

در فصل اول کتاب «دورنمای سیاسی، چرایی اهمیت مکان» لیستی از تمایزها و تفاوت‌ها که ریشه در مکان دارد در مورد فضای فیلم‌های ساخته شده در هر دو مکان مورد توجه قرار گرفته است. مثل فضای باز مردانه سینمای هالیوود در مقابل فضای محدود زنانه سینمای دنیا عرب، فیلم‌های اکشن آمریکایی در مقابل ملودرام‌های مصری. نتیجه‌گیری لینا خطیب این است که در هالیوود تلاش دارد فردیت آدم‌ها در خاورمیانه را انکار کند اما فیلم‌های عربی، مردم منطقه را به عنوان آدم‌های با تجربه‌های منحصر به فردی که از سر می‌گذرانند به تصویر می‌کشد.

در فصل دوم که «ابزار جنسیتی، ملی‌گرایی» است نویسنده ادعا می‌کند که جنسیت دستاویزی شده تا آمریکا با توسل به آن کارهایش در این منطقه بهانه‌تراشی کند و مشروعیت بخرد.

درگیری‌های اعراب و اسرائیل و جنگ خلیج‌فارس (که در کتاب تنها با عنوان خلیج ذکر شده‌است) در فصل سوم مورد بررسی قرار گرفته‌است. در این نوع از بررسی، بحران‌ها مساله‌ای درون منطقه‌ای هستند که یک سر آن به برداشت‌های ملی‌گرایانه می‌رسد.

فصل چهارم به «بازنمایی بنیادگرایی اسلامی» اختصاص دارد. بر اساس گفته‌های لینا خطیب، هالیوود تنها وجه تروریستی ماجرا را پوشش می‌دهد اما آنچه سینمای کشورهای عربی از بنیادگرایی اسلامی نشان می‌دهد مرزبندی میان دین و بنیادگرایی و پیشینه روانی شکل گرفتن چنین حرکتی در جهان است.

کتاب «بازنمایی خاورمیانه‌ی نوین: از دیدگاه سینمای هالیوود و جهان عرب» را نشر حکت کلمه منتشر کرده‌است.

اگر خاورمیانه و مشرق‌زمین از موضوعات مورد علاقه‌تان هستند، خواندن این مطالب را پیشنهاد می‌کنیم.

شاید برایتان جالب باشد
نظر شما چیست؟

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.