دو راهی ماه و شش پنی

آیا جنایت نقاش را باید به نبوغ او ببخشیم؟

313
زمان مطالعه: ۲ دقیقه

«اگر بر زمین دنبال شش پنی بگردی، از بالای سرت غافل می‌شوی و در نتیجه ماه را از کف می‌دهی.» این جمله‌ در یکی از نامه‌های سامرست موام نوشته شده بود اما فقط گرفتاریِ خاص و موقت او نبود. این جنگ هر روزه بسیاری‌ از ما است؛ باید میان شش پنی‌های پیش پاافتادهٔ زندگی روزمره و ماه دور اما درخشان و خیره‌کنندهٔ آسمان یکی را انتخاب کنیم. بدون آن چندرغاز نمی‌توان زندگی کرد اما بدون «ماه» هم زندگی لذتی ندارد.

شخصیت اصلی «ماه و شش پنی» هنرمندی است که بر سر چنین دو راهی می‌ماند و در نهایت «ماه» را بر «شش پنی» ترجیح می‌دهد. برای شخصیت اصلی کتاب، آن «ماه» زیبا و دور از دسترسْ عالم نقاشی است و او تنها در میانهٔ زندگی و با چهل و هفت سال سن است که شهامت پیدا می‌کند تا خود را از قید و بند «دلخوشی‌های کوچک» رها کند. اما هزینه‌ٔ قدم گذاشتن بر «ماه» را فقط او پرداخت نکرده است. موضوع به این سادگی نیست که او در زندگی خصوصیش «شهامت» به خرج داده و باید تحسین شود، بلکه او بیشتر از هر چیز اهل «شقاوت» بوده است. حالا زندگی‌نامه نویسی که راوی اصلی کتاب به حساب می‌آید، آن‌ شقاوت‌ها را از خلال گفت‌وگو با هنرمند و نزدیکان او شرح می‌دهد و این سوال اخلاقی جدی را پیش روی ما می‌گذارد که آیا باید همهٔ این‌ها را به نبوغ او ببخشیم؟ آیا باید چشم‌هایمان را بر فقدان حس همدردی و بی‌اخلاقی تمام و عیار او ببندیم و فقط نقاشی‌هایش را ببینیم؟ آیا می‌توانیم خود را با این خیال خام که هنرمند جنایتکار نمی‌شود، دلداری بدهیم و نگذاریم صدای قربانیانش به گوش برسد؟

جای تعجب نداشت که استریکلند چنین سنگدلانه به اعتماد دوست خود خیانت کند یا بی‌لحظه‌ای درنگ هوسی را فروبنشاند که به بهای سیاه بختی آدم دیگری تمام می‌شود. او چنین مردی بود، مردی نمک به حرام و یکسره تهی از احساس قدرشناسی، تهی از شفقت. او از عواطفی که در نهاد اغلب ما جا دارد هیچ بویی نبرده بود (ص: ۱۴۸).

 

شخصیت اصلی کتاب ماه و شش پنی کیست؟

سامرست موام ملات اصلی برای خلق شخصیت اصلی کتاب یعنی چارلز استریکلند را از زندگی پل گوگن، نقاش معروف امپرسیونیست، می‌گیرد اما زندگی‌نامه او را نمی‌نویسند بلکه شخصیت جدیدی را می‌سازد و آدم دیگری را به دنیای ادبیات  اضافه می‌کند. این آدم تازه ساخته شده هم مثل گوگن نقاش است و مانند او در آخرین سال‌های عمرش دلزده و ناامید از تمدن و مظاهر آن به جزیره‌ای کوچک پناه می‌برد. هر چند گوگنْ فرانسوی بود و مخلوق موامْ انگلیسی است اما هر دو راهی جزیره تاهیتی می‌شوند؛ یکی با خواست خود و دیگری به ارادهٔ نویسنده.

تصویر روی جلد کتابِ موام بیش از پیش زندگی دو شخصیت خیالی و واقعی را به هم پیوند می‌زند؛ یکی از نقاشی‌هایی که گوگن در همان سال‌های جزیره‌نشینی خود خلق کرد و نام آن را «زنی جلوی کاغذ دیواری گلدار» گذاشت بر روی جلد کتاب سامرست موام نشسته است.

شاید برایتان جالب باشد

نظر شما چیست؟

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

5 × سه =