عشق در دنیای کلمات

درباره کتاب «ابله» نوشته الیف باتومان

383
زمان مطالعه: ۳ دقیقه

دانشگاه دروازه ورود به زندگی جدیدی است که نمی‌دانیم در ایستگاه بعدی چه چیزی در انتظارمان است. «سلین کارادا» هم از این قاعده مستثنی نیست.

او دانشجوی سال اولی دانشگاه هاروارد است که قبل از آنکه دانشگاه و فرهنگ دانشجویی تغییرش بدهد «ایمیل» و مکاتبه در قالب کلمات است که ذهنش و به مرور زمان، احساساتش نسبت به یک پسر را تغییر می‌دهد.

داستان کتاب «ابله» نوشته الیف باتومان که نشر برج آن را منتشر کرده‌است در دهه ۱۹۹۰ میلادی می‌گذرد. به همین خاطر ایمیل برای «سلین» دختر دانشجوی این کتاب دنیای جدیدی می‌سازد.

«یک فهرست درخشان هم از پیغام‌های تمام آدم‌هایی که می‌شناختی و نمی‌شناختی داشتی که همیشه سر جایش بود، دست‌نخورده، با ترتیبی که هیچ‌کس جز خودت نمی‌توانست ببیند، همه نامه‌ها با حروفی مشابه نوشته می‌شدند،انگار دست‌خط ذهن همه مردم جهان یک شکل بود……هر پیغامی که باز می‌شد پیغان قبلی هم داخلش بود، یعنی حرف‌هایت به خودت بر می‌گشت، تمام حرف‌هایی که بیرون ریخته بودی همه‌اش بر می‌گشت. انگار داستان روابطت با دیگران، داستان تلاقی‌ات با زندگی دیگران مدام مثبت می‌شد و به روز می‌شد و می‌توانستی هر لحظه ببینی‌اش.»

این خلاصه‌ای است از همه آنچه که بر سلین، در اولین سال حضورش در دانشگاه گذشت. او با وجود آنکه دانشجوی رشته ریاضی است معتقد است که زبان و کلمات زندگی انسان‌ها را می‌سازد.

به همین خاطر با استاد کلاس زبان‌شناسی هم نظر نیست. از نظر استاد انسان‌ها یکسان فکر می‌کنند و مهم نیست زبان تفکرشان چه باشد. اما اعتقاد سلین این است که زبان هر آدمی فکر و شخصیت او را تشکیل می‌دهد. مثلا شخصیت سلین مخلوطی است از دو زبان: انگلیسی و ترکیه‌ای.

مکاتبه ایمیلی سلین و ایوان، همکلاسی‌ مجارستانی و سال بالایی‌اش در کلاس زبان روسی، اولش قرار بود برای انجام تکالیف باشد. به مرور این ایمیل‌ها عاملی شدند تا سلین و ایوان از دروازه تکالیف و کلمات با بخش‌های نادیده روح هم آشنا شوند.

«کم کم احساس می‌کردم دو زندگی دارم: یک زندگی‌ام از نامه نگاری با ایوان تشکیل شده بود و زندگی دیگرم از درس و دانشگاه. یک بار چند ساعت بعد از اینکه ایمیلی از ایوان گرفتم توی خیابان دیدمش. می‌دانستم من را دیده اما وانمود کرد ندیده. همین‌طور به راه رفتنش ادامه داد و چیزی نگفت.»

ایوان هم به داشتن این زندگی دوگانه اعتراف می‌کند اما با گفتن اینکه دوست دختر دارد و رابطه‌اش به سلین شبیه عشقی‌ است که در دنیای ایمیل‌ به وجود آمده مرزها را مشخص می‌کند. اما عشقی که زاییده کلمات است جرات و جسارت سلین را بیدار می‌کند تا در تابستان سال بعد به بهانه تدریس انگلیسی به مجارستان سفر کند. این سفر فرصتی بود تا سلین بتواند ایوان را آخر هفته‌ها بیشتر ببیند.

دنیایی که زبان تولید می‌کنند ممکن است در ذهن واقعی‌تر از جهان بیرونی باشد اما با لمس روزمره جهان حقیقی، این دنیا رنگ می‌بازد. تلاش برای تغییر هم فایده ندارد. همان‌طور که سلین نشان داد در مواجهه با ایوان و تلاش برای ایجاد تغییر شانسی ندارد.


ادبیات ترکیه با نام الیف شافاک و آثار او در ایران معروف شد. اما نویسندگان ترک‌تبار کم نیستند.

الیف باتومان که از نویسندگان نشریه نیویورکر هم هست برای کتاب «ابله» نامزد دریافت جایزه ادبی پولیتزر سال ۲۰۱۸ شد (جایزه دست آخر به «اندرو شین گریر» رسید.)

او ثمره زندگی پدر و مادری اهل ترکیه است اما در آمریکا پرورش یافت و مثل سلین به دانشگاه هاروارد رفت. به همین خاطر ردپایی از ترکیه و تربیت شرقی در کتاب او دیده‌ نمی‌شود و اگر کسی بخواهد به خاطر نام نویسنده کتابی بخواند که برخواسته از فکر و فرهنگ ترکیه باشد ناامید خواهد شد. چون خط فکری و زبانی این کتاب تماما آمریکایی است و شباهتی به ادبیات آن کشور ندارد. این رمان فقط نام شخصیت‌هایش متفاوت است.

تصویر نویسنده الیف باتومان

شاید مطالب زیر هم برای شما جالب باشند:

امید جایگزین عشق – معرفی کتاب سفر به بی‌نهایت اثر عایشه کولین

جنجالی‌ترین اثر الیف شافاک – معرفی کتاب شرم

مجله اینترنتی ۳۰بوک

شاید برایتان جالب باشد

نظر شما چیست؟

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.