نمایش در فرانسه؛ از گارنیه تا تاردیو

68
زمان مطالعه: ۲ دقیقه

اگر می‌خواهید درباره حال و روز تئاتر در فرانسه بدانید «کتاب نمایش در فرانسه؛ از آغاز تا امروز» می‌تواند راهنمای خوبی برای این موضوع باشد.

این کتاب در حقیقت چکیده هفت جلد کتاب است که به اختصار وضعیت تئاتر را در این کشور توضیح می‌دهد.

ابتکار این کار در دستان رحمت بنی‌اسدی، مترجم کتاب ‌است. او توانسته کتابی جمع‌وجور درباره تاریخی پر تفصیل بسازد که هم می‌تواند به یاری دانشجوی تازه‌نفس تئاتر بیاید و هم تماشاگر عادی نمایش‌ و عشق صحنه‌ را با اطلاعاتی مفید راضی کند.

نمایش در فرانسه زاده فرهنگ یونان-لاتین است. در یونان، تراژدی‌ها و کمدی‌ها روی صحنه می‌رفتند و هر تماشاگری دست‌ آخر، بایستی با یک پیام اخلاقی از محوطه اجرا خارج می‌شد.

تئاتر فرانسه هم از این قاعده مستثنی نبود. تنها این تفاوت را داشت که قرون‌وسطی را به تازگی پشت سر گذاشته بود، جنگ‌های زیادی پیش رو داشت و همه این عوامل، ردپایی از خودش، روی جنس نمایشی که روی صحنه می‌رفت، می‌گذاشت.

داستان نمایش در این کشور در اصل از سده پانزدهم آغاز می‌شود و نمایش‌ها با موضوعات «اخلاقی، مذهبی و اجتماعی» رواج پیدا می‌کنند. به همین خاطر جای تعجب نیست اگر نمایشنامه «راز مصائب مسیح» و فکاهی «پاتلن وکیل» با موفقیت رو به رو می‌شوند.

راز مصائب مسیح از پر نفوذترین نمایش‌های سده پانزدهم فرانسه بود که اجرایش چهار روز طول می‌کشید و ۲۲۴ بازیگر داشت. همان‌طور که از اسمش پیداست داستان آن مستقیما از انجیل گرفته شده و مربوط به مسیح و مرگ اوست.

در اواسط سده شانزدهم، تئاتر از نوع تعزیه (جادویی، مصائب مسیح و اخلاقی) از بین می رود چرا که:

«کاتولیک‌ها و پروتستان‌ها این‌گونه نمایش را سوءاستفاده از مذهب می‌خوانند و نفی می‌کنند و مجلس ملی فرانسه نیز در سال ۱۵۴۸ ماده‌ای را به تصویب  می‌رساند که بر طبق آن هر گونه ابراز و عرضه نمایش‌های اسرارآمیز و و مذهبی ممنوع اعلام می‌شود. اهل ادب نیز به نوبه خود، اینگونه نمایش‌ها را که متعلق به قرون وسطاست مورد تمسخر قرار می‌دهند. ……. از آنجا که عامه مردم، نمایش‌های پر رمز و راز را دوست دارند و هنوز برای پذیرش نمایش‌های نوع دیگر آماده نیستند، اهل ادب، در حدود سال ۱۵۵۰، شرایط را برای ظهور تراژدی مهیا می‌سازند.»

به دنبال چنین تغییراتی، کتاب با تعریف مختصری از «روبر گارنیه» و نوشتن تراژدی «پورسیا» ادامه پیدا می‌کند. او به عنوان نمایشنامه‌نویس تراژدی شهرت زیادی کسب می‌کند و آثارش به دفعات اجرا می‌شود. گارنیه در اصل نمایش و تئاتر نیمه دوم قرن شانزدهم را در دست داشت.

پیرو جنگ‌های فرانسه و برجسته شدن ادبیات پروتستان در اروپا، نمایش نیز از این تاثیرات بی‌بهره نمی‌ماند و سبک‌های مختلف اجرا رفته رفته صدای مخصوص و تماشاگران خودش را پیدا می‌کند. با هر تغییراتی در تاریخ فرانسه، فرهنگ‌وهنر این کشور نیز دست‌خوش تغییراتی می‌شود.

آخرین نمایش‌نامه‌نویسی که توضیح مختصر سبک کارش در کتاب آمده، ژان تاردیو است و با شروع دهه ۸۰ و نزدیکی به سال ۲۰۰۰ گمانه‌زنی‌هایی درباره هنر پست‌مدرن و آینده‌اش در قرن جدید انجام می‌شود.

از آنجایی که کتاب در سال ۱۹۹۱ تالیف و چاپ شده‌است، اثری از نمایشنامه‌نویسان یا تئاتر در دوران معاصر فرانسه در آن وجود ندارد.

اگر به نمایش و تئاتر علاقه دارید، ممکن است خواندن این مطلب برایتان جالب باشد.

شاید برایتان جالب باشد

نظر شما چیست؟

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.