معرفی کتاب تلماسه

مهرناز بهروش
مهرناز بهروش
15 دقیقه
معرفی کتاب
معرفی کتاب تلماسه
مهرناز بهروش
مهرناز بهروش
15 دقیقه
175
0
آنچه پس از خواندن این مقاله خواهید دانست :

مجموعه کتاب‌های تلماسه از پرفروش‌ترین و معروف‌ترین داستان‌های دنباله‌دار علمی – تخیلی جهان است. اولین کتاب این مجموعه با عنوان «تلماسه» در سال 1965 موفق به کسب نخستین جایزهٔ نبولا برای بهترین رمان علمی-تخیلی شد. با این‌که سال‌ها از انتشار این رمان می‌گذرد اما خوانندگان در سال 2021 تلماسه را به‌عنوان بهترین رمان علمی-تخیلی تمام دوران انتخاب کردند. چه شد که فرانک هربرت دست به خلق چنین اثری زد و تلماسه چه مسیری را طی کرد تا به اینجا رسید؟ در ادامه با ما همراه شوید تا از کتاب تلماسه بیشتر بدانید.

معرفی کتاب تلماسه

کتاب تلماسه شاهکاری در ادبیات علمی-تخیلی است. این کتاب یکی از بارزترین و درخشان‌ترین نمونه‌های جهان‌آفرینی ادبی به شمار می‌آید. نشریهٔ لایبراری ژورنال مقام تلماسه در ادبیات علمی-تخیلی را هم‌سنگ مقام ارباب حلقه‌ها در ادبیات فانتزی دانست. هربرت به یاری ذهن خلاقش هیچ گوشه‌ای از جهانی را که در صدد آفرینش آن بود از قلم نینداخت و عاشقانه کوشید تا با افزودن دانش‌نامه‌ها و لغت‌نامه‌ها، نقل‌قول‌ها، اسناد و وقایع تاریخی، آن را برای خوانندگانش زنده و زنده‌تر کند.

فرانک هربرت نویسندهٔ مجموعه داستان‌های تلماسه، در دههٔ چهل زندگی‌اش وقت زیادی را به مطالعهٔ آثار علمی-تخیلی اختصاص داد و در دههٔ پنجاه زندگی‌اش تصمیم گرفت تا این ژانر ادبی را برای نوشته‌های خود برگزیند. اولین داستان علمی-تخیلی او با نام «در جستجوی چیزی» در مجله‌ای به‌نامِ «استارتلینگ استوریز» به چاپ رسید. پس از آن کتابی دیگر با عنوان «اژدهایی در دریا» در سال 1955 از این نویسنده منتشر شد که گرچه نظر موافق منتقدان را جلب کرد اما موفقیت مالی چندانی در پی نداشت.

او در سال 1959 و تنها زمانی که همسرش مخارج خانه را برعهده گرفت توانست تمام وقت خود را وقف نویسندگی کند و در همین زمان بود که کار تحقیق و جمع‌آوری مطلب برای شاهکار ادبی‌اش «تلماسه» را آغاز کرد. فرانک هربرت بعدها در مصاحبه‌ای، الهام‌بخش اولیهٔ خود در نوشتن این کتاب را مقاله‌ای دربارهٔ تپه‌های شنی «اورِگان دونز» در نزدیکی شهر فلورانس ایالت اورگان دانست که قرار بود در مجله‌ای به چاپ برسد. گرچه این مقاله هرگز به چاپ نرسید اما سرچشمه‌ای شد برای افکار و ایده‌هایی که سرانجام در تلماسه تجلی یافت. 

فیلم تلماسه با بازی تیموتی شالامی

فرانک هربرت و پروسهٔ نوشتن کتاب تلماسه

کار تحقیق و نگارش تلماسه شش سال به طول انجامید. پس از پایان کار، این کتاب در سال‌های 1963 و 1965 به صورت داستان دنباله‌دار و در دو بخش با نام‌های «دنیای تلماسه» و «پیشگوی تلماسه» به مدتی بسیار طولانی‌تر از آنچه در آن زمان برای نوشته‌های علمی-تخیلی رایج بود در نشریهٔ «آنالوگ» به چاپ رسید. پس از آن حدود بیست ناشر از قبول چاپ این کتاب خودداری کردند. یکی از ناشران در نامه‌ای پیش از دادن جواب منفی به هربرت نوشت: «این کار من احتمالاً بزرگ‌ترین اشتباه قرن خواهد بود، ولی...»

سرانجام ناشر خرده‌پایی در فیلادلفیا با چاپ تلماسه موافقت کرد و چیزی نگذشت که این کتاب نظر مثبت جمع کثیری از منتقدان را به خود جلب کرد. با این‌حال مدتی طول کشید تا تلماسه در رستهٔ پرفروش‌ترین کتاب‌های آمریکا قرار بگیرد. 

از 1972 به بعد هربرت روزنامه‌نگاری را کنار گذاشت و به رمان‌نویسی حرفه‌ای تبدیل شد و بخشی از زندگی‌اش را در جزایر هاوایی گذراند و بخش دیگر را در خانه‌ای که با دست خود به وسایل تولید برق از منابع انرژی پاک مجهز کرده بود. او قصد داشت این خانه را با عنوان «طرح بوم‌شناختی نمادین» در معرض دید عموم قرار دهد و در همین دوران چندین رمان نوشت و در آن‌ها از دیدگاه‌های بوم‌شناختی و فلسفی گفت. سه کتاب بعدیِ مجموعهٔ تلماسه با عناوین «مسیحای تلماسه»، «فرزندان تلماسه» و «ایزدشاه تلماسه» حاصل همین دوران هستند.

پوستر فیلم اول تلماسه

پس زمینه‌های کتاب تلماسه

شاید هربرت اولین رمان‌نویس علمی-تخیلی باشد که به ترویج ایده‌های مربوط به بوم‌شناسی و تفکر سیستمی در آثار خود پرداخت. او تأکید ویژه‌ای بر نیاز انسان‌ها به تفکر به هر دو شیوهٔ نظام‌مند و بلندمدت داشت. هربرت در تلماسه از حُرّه‌مردان، ساردوکارها و دوسادی‌ها نوشت، اقوامی که با وفق‌دادن خود با شرایط وحشتناک محیط زندگی‌شان به اَبَرنژادهایی مخوف تبدیل شدند و استعدادها و توانایی‌های بالقوهٔ نوع بشر را با خلق شخصیت‌هایی همچون بنه‌جسریت‌ها و رایمندها نشان داد؛ گروه‌هایی از انسان‌ها که قدرت‌های نهفته‌ٔ بشری در هر یک از آن‌ها به نحوی متجلی شده است.

همچنین ماهیت عقل سلیم و جنون را نیز می‌توان به‌طور برجسته در رمان تلماسه مشاهده کرد. هربرت در این کتاب ماده‌ای به نام «ادویه» خلق کرد به این امید که تأثیرات و عواقبی را که استفاده از مواد ادراک‌گَردان می‌تواند بر انسان داشته باشد نشان دهد.

تلماسه
عنوان کتاب:
تلماسه
ناشر:
تندیس
نویسنده:
فرانک هربرت
قیمت:
385,000 تومان
5,500,000

خلاصهٔ داستان کتاب تلماسه

داستان کتاب تلماسه در آینده‌ای دور در یک جامعهٔ فئودالی بین سیاره‌ای رخ می‌دهد. چند عامل اثرگذار در این جامعهٔ فراسیاره‌ای وجود دارد؛ یکی از این عوامل امپراتور است، بعدی خاندان‌های حکومتی و اتحادیهٔ فضایی که صاحب انحصار حمل‌ونقل فضایی هستند و در نهایت گروه بنه‌جسریت‌ها. پس از جهاد بزرگ باتلری، ساخت و ایجاد دستگاه‌های خودکار و رایانه‌ها تابو شده، بنابراین جوامع انسانی مجبور به افزایش توانایی‌های جسمی و ذهنی انسان‌ها با استفاده از پرورش نژاد و نیروهای مرموز ماده‌ای به نام «ادویه» شده‌اند. ادویه تنها بر روی سیارهٔ آراکیس یافت می‌‌شود. 

معمولاً آراکیس در نگاه تازه‌واردان چیزی جز سرزمینی لم‌یزرع و رام ناشدنی جلوه نمی‌کند و کسانی که با آن غریبه‌اند نه‌ تنها آن را قابل کشت‌وکار و زندگی نمی‌یابند، بلکه آن را برهوتی تمام‌عیار می‌بینند که هرگز آباد نبوده و نخواهد بود. تنها جمعیتی محدود از انسان‌ها بر روی این سیاره زندگی می‌کنند و آزادانه به این‌سو و آن‌سو می‌روند، به این مردم حرّه‌ مردان می‌گویند. داستان تلماسه دربارهٔ «پل آرتریدیزِ» جوان است که خاندانش به دستور امپراتور بزرگ، کنترل سیارهٔ آراکیس را برعهده می‌گیرند.

حُرّه‌مردانی که بر روی سیارهٔ آراکیس زندگی می‌کنند ادویه را مقدس و ارزشمند می‌شمارند و ادویه درواقع دارویی است که عمر و توانایی ذهنی را افزایش می‌دهد، این درحالی است ‌که دیگر مردم برای سفر بین سیاره‌ای نیز از این ماده بهره می‌برند. از آن‌جایی که «ادویه» را تنها بر روی سیارهٔ آراکیس می‌توان یافت، کنترل این سیاره کاری خطیر، ارزنده و خطرناک است. با این‌که لتو آرتریدیز می‌داند که واگذاری کنترل سیارهٔ آراکیس تنها یک تله است اما نمی‌تواند از دستور امپراتور سرپیچی کند و بنابراین با خاندانش بر روی سیارهٔ آراکیس ساکن می‌شود.

امپراتور که در اصل به محبوبیت فزایندهٔ دوک لتو آرتریدیز در لنسراد حسادت کرده است و خاندان آتریدیز را یک رقیب و تهدید بالقوه برای آینده‌اش می‌داند؛ با خاندان هارکونن، مباشران سابق آراکیس و دشمنان دیرینهٔ خاندان آرتریدیز، توطئه می‌کند تا لتو و خانواده‌اش را نابود کند و در پی آن جنگی بزرگ بین جناح‌های امپراتوری برای کنترل آراکیس درمی‌گیرد.

فیلم اول تلماسه با بازی تیموتی شالامه و زندیا

بریده‌هایی از کتاب تلماسه

«یک هفته پیش از مهاجرت خاندان آرتریدیز به آراکیس، در میان دوندگی‌های لحظه‌ی آخر که دیگر داشت به جنونی افسارگسیخته و تحمل‌ناپذیر بدل می‌شد، عجوزه‌ای به دیدار مادرِ پُل آمد. کاخ کالادان شب نسبتاً گرمی را می‌گذراند و مانند تمام اوقات پیش از بارندگی، روی تخته‌سنگ‌های برهم‌چیده‌ی کهنسالی که برای بیست‌وشش نسل از خاندان آرتریدیز حکم خانه را داشتند، نم سردی نشسته بود. عجوزه از درِ جانبی وارد عمارت شد و با عبور از راهرویی طاق‌دار به اتاق پل رسید. در آن‌جا لحظه‌ای درنگ کرد و به داخل سرک کشید تا نگاهی به پل بیندازد که در تختخوابش آرمیده بود. پسرک که حالا بیدار شده بود، در کورسوی چراغ معلقی که نزدیک به زمین شناور بود، پیکر تنومند زنی را می‌دید که در درگاه اتاقش، یک‌ قدم جلوتر از مادرش ایستاده بود.»

«پل در تختخواب گرم و نرمش از خواب بیدرا شد و در فکر فرورفت. گمان نمی‌کرد دنیایی که در کاخ کالادان شناخته بود ـ دنیایی خالی از سرگرمی و همبازی ـ درخورِ دلتنگی باشد. آن‌طور که معلمش، دکتر یوئی می‌گفت، در آراکیس نظام طبقاتی فوفرلوش آن‌چنان که در سیارات دیگر رعایت می‌شد، حکم‌فرما نبود. این سیاره مأواری مردمانی بود که آزادانه و بی‌آن‌که زور قائد یا بشّار بالای سرشان باشد، حاشیه‌ی بیابان را برای زندگی برگزیده بودند: حُرّه‌مردان، صحرانشینان مرموزی که در هیچ یک از سرشماری‌های قلمرو سلطنتی لحاظ نشده بودند. آراکیس... تلماسه... سیاره‌ی برهوت... تصمیم گرفت تا یکی از ترفندهای ذهنی – بدنی را که از مادرش آموخته بود به کار بندد تا تنشی را که بر وجودش مستولی شده بود بزداید.»

قسمت دوم فیلم تلماسه

اقتباس‌های سینمایی از کتاب تلماسه

در سال 1984 اکران سینمایی دیوید لینچ از تلماسه به زندگی حرفه‌ای هربرت جانی دوباره بخشید. گرچه این فیلم برخلاف توقع همگان و با وجود بودجهٔ کلان تولید و بازیگران زیردستش نتوانست نظر مثبت منتقدان آمریکایی را جلب کند، ولی موفقیت‌های مالی و هنری گسترده‌ای در اروپا و ژاپن به دست آورد و خود هربرت نیز از آن ابراز رضایت کرد. بعدها در سال 2000 نسخه‌ای تلویزیونی و دنباله‌دار بر اساس سه کتاب تلماسه ساخته شد.

پس از آن در سال 2021 فیلمی موفق به کارگردانی و تهیه‌کنندگی دنیس ولینوو با فیلنامهٔ جان اسپایتز و اریک راث بر اساس کتاب تلماسه ساخته شد. بازیگرانی همچون تیموتی شالامه، ربکا فرگوس، اسکار آیزاک، زندایا، جیسون موموآ و جاش برولین در این فیلم به ایفای نقش پرداختند. این فیلم توانست با فروش بیش از 431 میلیون دلار در گیشه موفق شود و دهمین فیلم پرفروش سال 2021 شد. بخش دوم این فیلم نیز در سال 2024 اکران شد.

فرانک هربرت نویسندهٔ کتاب تلماسه

دربارهٔ نویسندهٔ کتاب تلماسه

فرانک هربرت نویسندۀ آمریکایی است که در سال 1920 میلادی در واشنگتن آمریکا به دنیا آمد. هربرت از کودکی علاقۀ زیادی به نویسندگی داشت. او در سال 1938 از دبیرستان فارغ‌التحصیل شد و با مخفی کردن سن واقعی‌اش در نشریه‌ای مشغول به کار شد. جنگ جهانی دوم در کارش وقفه انداخت و تا زمان گرفتن معافیت پزشکی به عنوان عکاس در نیروی دریایی آمریکا کار می‌کرد. بعد از پایان جنگ شروع به تحصیل در دانشگاه واشنگتن کرد اما نتوانست آن را تمام کند. بعد از ترک تحصیل به حرفۀ روزنامه‌نگاری برگشت و مشغول کار نویسندگی و ویراستاری شد. از دیگر آثار معروف او می‌توان به آزمایش دوسادی، سرنوشت سازان و طاعون سفید اشاره کرد. فرانک هربرت در سال 1984 درگذشت.

در سال‌های اخیر، پسر بزرگ هربرت که خود نیز یک رمان‌نویس است تلاش کرده تا با همکاری رمان‌نویس دیگری به نام کوین جِی اندرسیون و با کمک یادداشت‌های به جا مانده از پدرش که به گفتۀ او وجودشان پس از گذشت بیش از یک دهه از مرگ هربرت فاش شده است، جهان تلماسه را گسترش دهد. حاصل این تلاش دو سه‌گانۀ مقدمه‌وار بود که نویسنده در آن به کاوش در تاریخ جهانِ تلماسه پیش از وقایع اولین کتاب مجموعه می‌پردازد و دو رمان دیگر با نام «شکارچیان تلماسه» و «ماسه‌کرم‌های تلماسه» که سیر داستانی مجموعه را تکمیل می‌کنند.

معرفی کتاب به دنیای بهترین داستان‌های علمی تخیلی قدم بگذارید
الناز آذری
18 دقیقه

ادبیات علمی تخیلی، شکلی از داستان‌نویسی است که نویسنده در آن علم امروزی یا علمی خیالی مربوط به آینده را دستمایۀ خلق اثر قرار می‌دهد.

خواندن مقاله Left Arrow
معرفی کتاب وابی‌‌سابی: بینشِ ژاپنی درمورد زندگیِ نه‌چندان بی‌نقص ولی کامل
مهرناز بهروش
23 دقیقه

ما در دنیایی مملو از استرس زندگی می‌کنیم؛ زندگی‌ای سریع داریم و هدف‌هایی غیرواقعی برای خود تجسم کرده‌ایم که همگی می‌توانند زندگی را پُراسترس‌تر کنند. ژاپنی‌ها یک شیوهٔ زندگی باستانی دارند که به آن وابی‌سابی می‌گویند و شاید این همان چیزی است که برای فاصله‌گرفتن از این زندگی به آن نیاز داریم.

خواندن مقاله Left Arrow
معرفی کتاب با این کتاب‌ها موسیقی را بشناسید
شادی صارمی
15 دقیقه

موسیقی نقش مهمی در فرهنگ‌ کشورهای سراسر دنیا ایفا می‌کند. موسیقی زبانی است که مردم سراسر جهان را به هم متصل می‌کند.

خواندن مقاله Left Arrow
معرفی کتاب ایکیگای: راز زندگی شاد و طولانی مردم ژاپن
الناز آذری
18 دقیقه

معنای زندگی چیست؟ آیا هدف ما باید فقط داشتن زندگی‌ای شاد و طولانی باشد یا باید به‌دنبال هدفی والاتر بود؟ چرا بعضی از مردم می‌دانند چه می‌خواهند و شوق زندگی دارند، درحالی‌که برخی دیگر در پریشانی و آشفتگی دست‌وپا می‌زنند؟

خواندن مقاله Left Arrow
معرفی کتاب معرفی کتاب‌های خودیاری مارک منسن
مهرناز بهروش
8 دقیقه

کتاب‌های خودیاری مارک منسن طی سال‌های اخیر جزو پرفروش‌ترین‌ها بوده‌اند. منسن در این کتاب‌ها به‌شکلی عملی و واقعی به بهبود روحیۀ خوانندگانش کمک می‌کند.

خواندن مقاله Left Arrow
معرفی کتاب نگاهی به رمان کلیدر اثر محمود دولت آبادی
بامداد برزویه
20 دقیقه

محمود دولت آبادی رمان کلیدر را بین سال‌های ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۲ نوشت. این رمان داستان یک خانوادۀ کُرد ایرانی است که مجبور می‌شوند به سبزوار خراسان کوچ کنند.

خواندن مقاله Left Arrow
معرفی کتاب جادوی ماندگار شازده کوچولو
مهرناز بهروش
21 دقیقه

شازده کوچولو رمانی ماجراجویانه، فانتزی و تخیلی و آخرین رمان نویسندهٔ محبوبِ فرانسوی آنتوان دو سنت اگزوپری است که بیش از 80 سال پیش برای اولین‌بار منتشر شد و از آن زمان تاکنون بیش از 200 میلیون نسخه از این کتاب به فروش رفته و به حدود 300 زبان زندهٔ دنیا ترجمه شده است و هر روز طرفداران جدیدی پیدا می‌کند. شازده

خواندن مقاله Left Arrow
معرفی کتاب معرفی کتاب پیامبر و دیوانه
الناز آذری
14 دقیقه

آیا این جملهٔ معروف را شنیده‌اید: «نپرسید کشورتان چه کاری برای شما می‌تواند بکند، بپرسید شما چه کاری می‌توانید برای کشورتان بکنید.»؟

خواندن مقاله Left Arrow
معرفی کتاب معرفی کتاب به امید دل بستم
یسنا پارسی
12 دقیقه

به امید دل بستم، رمانی عاشقانه، غم‌انگیز و خواندنی اثر لنکالی نویسندهٔ فرانسوی است که در سال 2022 منتشر شد.

خواندن مقاله Left Arrow
معرفی کتاب معرفی کتاب زوال بشری
بامداد برزویه
14 دقیقه

کتاب زوال بشری اثر اوسامو دازای نویسندهٔ ژاپنی است که 6 خودکشی ناموفق داشت و در عمر کوتاهش توانست بر نویسندگان زیادی از جمله هاروکی موراکامی و کوبو آبه تأثیر بگذارد.

خواندن مقاله Left Arrow
معرفی کتاب والدین سمی را بهتر بشناسید
بامداد برزویه
12 دقیقه

افرادی در زندگی شما هستند که شما را بالا می‌برند و هر زمان که به کمک نیاز داشته باشید از شما حمایت می‌کنند. ممکن است دیگرانی نیز باشند که شما را در هم بشکنند و به شما آسیب برسانند.

خواندن مقاله Left Arrow
معرفی کتاب معرفی کتاب بدون ترس سخنرانی کن
الناز آذری
11 دقیقه

یکی از ترس‌های رایج بسیاری از مردم دنیا، صحبت یا سخنرانی در برابر گروهی از مردم است. آیا حتی فکر کردن به صحبت مقابل یک گروه بزرگ یا کوچک، باعث می‌شود عرق از سر و رویتان سرازیر شود؟

خواندن مقاله Left Arrow
معرفی کتاب معرفی کتاب چگونه با هر کسی صحبت کنیم؟
علی فروزنده
16 دقیقه

هر فرد روزانه نقشی را در جامعه ایفا می‌کند که برای انجام آن باید با دیگران به تعامل بپردازد. وجه مشترک هر تعاملی، نیاز به ارتباط شفاف و مؤثر است.

خواندن مقاله Left Arrow
معرفی کتاب معرفی کتاب شب پُرستاره
مهرناز بهروش
11 دقیقه

انسان‌هایی کم‌وبیش شبیه ما از دویست‌هزارسال پیش بر روی زمین زندگی می‌کردند اما تازه حدود پنجاه‌هزار سال پیش بود که انسان‌ها دست به خلق آثار هنری زدند.

خواندن مقاله Left Arrow
معرفی کتاب معرفی کتاب سنگ، کاغذ، قیچی
شادی صارمی
10 دقیقه

فکر می‌کنید همسرتان را خیلی خوب می‌شناسید؟ آدام و آملیا، شخصیت‌های رمان سنگ، کاغذ، قیچی به شما نشان می‌دهند که بهتر است تجدید نظر کنید.

خواندن مقاله Left Arrow
معرفی کتاب بهترین و پرفروش‌ترین‌های سال 1402
شادی صارمی
22 دقیقه

کتاب‌خواندن و مطالعه همیشه یکی از مهم‌ترین سرگرمی‌های بشر بوده است. پیش از ظهور تکنولوژی و گوگل، مردم برای کسب اطلاعات و سرگرمی به سراغ کتاب‌ها می‌رفتند و امروزه نیز حتی با وجود تکنولوژی کتاب‌ها منبعی مهم برای کسب اطلاعات مؤثق به شمار می‌آیند.

خواندن مقاله Left Arrow
معرفی کتاب معرفی کتاب پسرک، موش کور، روباه و اسب
بامداد برزویه
12 دقیقه

آیا کتاب‌های کودکی‌تان را به‌خاطر می‌آورید؟ کتاب‌هایی آرامش‌بخش با داستان‌هایی زیبا و آموزنده که تصاویری زیبا با متن‌هایی کوتاه داشتند تا شما را به مطالعه ترغیب کنند و در یک نشست بتوانید آن‌ها را بخوانید، یا کسِ دیگری آن را برایتان بخواند، یا حتی اگر هنوز خواندن بلد نبودید، تنها از تماشای تصاویرشان لذت می‌بردید و برای خودتان داستانی جذاب می‌ساختید.

خواندن مقاله Left Arrow
معرفی کتاب معرفی کتاب همیشه خلاق
یسنا پارسی
10 دقیقه

شغلی پُردردسر دارید و مجبورید هر روز در محل‌کار خلاقیت به خرج بدهید؟ هر روز مجبورید به مشکلات بسیای از مردم رسیدگی کنید یا با فرسودگی شغلی مواجه شده‌اید؟

خواندن مقاله Left Arrow
معرفی کتاب مجمع‌الجزایر گولاگ
مهرناز بهروش
20 دقیقه

کتاب مجمع‌الجزایر گولاگ در سال 1973 منتشر شد. این کتاب وقایع‌نگاریِ الکساندر سولژنیتسین از اردوگاه‌های کار شوروی معروف به «گولاگ» است و گزارشی خام و هشیارکننده از زندگی در گولاگ‌های شوروی محسوب می‌شود.

خواندن مقاله Left Arrow
معرفی کتاب معرفی کتاب تاج دوقلوها
مهرناز بهروش
15 دقیقه

ادبیات فانتزی مدرن را نویسندهٔ اسکاتلندی جورج مک‌دونالد با داستان شبح‌ها آغاز کرد که در سال 1858 منتشر شد و این کتاب را اولین رمان فانتزی می‌دانند که برای بزرگسالان نوشته شد.

خواندن مقاله Left Arrow
بعدی
قبلی
نظرت رو باهامون به اشتراک بذار.
نظرت راجع به این مقاله چیه؟
0/200
اولین نفری باشید که نظر خود را ثبت می کنید.